مشق فارسی دوره اول متوسطه

نکاتی در خصوص ادبیات فارسی دوره اول متوسطه

مشق فارسی دوره اول متوسطه

نکاتی در خصوص ادبیات فارسی دوره اول متوسطه

مشق فارسی دوره اول متوسطه

این وبلاگ با همکاری خانم معصومه ترکمان از مدرسه فرزانگان نهاوند مدیریت می شود و در خصوص مطالبی برای استفاده دانش آموزان دوره اول متوسطه می باشد

دنبال کنندگان ۲ نفر
این وبلاگ را دنبال کنید
نویسندگان
آخرین نظرات
  • ۲۲ دی ۹۷، ۲۰:۳۴ - عارف
    عالی

معنی اشعار فارسی دوم

محمد رضا شهبازی | جمعه, ۱۲ آبان ۱۳۹۶، ۰۵:۲۶ ب.ظ
َ

شه مردان(ص11)

معنی بیت اوّل: اولین فرد مسلمان و پادشاه آزاد مردان و آزادگی حضرت علی ( ع ) است و سرمایه ی ایمان عشق به علی است یا سرمایه­ی ایمان عاشقانه حضرت علی است

معنی بیت دوم: زندگی من از محبت و عشق به خاندان و اهل بیت حضرت علی مایه می گیرد و از این جهت است که مانند جواهری ارزشمند درخشان و تابناک شده ام.

معنی بیت سوم: سخنان حضرت علی(ع)، باعث استحکام دین اسلام است و موجودات جهان نظم و قاعده ی خویش را از خاندان آن حضرت پذیرفته اند .معنی بیت چهارم: خاک بی مقداری هستم که از مهر و محبت علی مانند آیینه زلال و شفاف شده ام .این بیت آرایه ی حس آمیزی نیز دارد.

حس آمیزی: خیال انگیز کردن شعر و نوشته های ادبی با آمیختن حواس پنجگانه را حس آمیزی گویند. مثال:

- بوی بهبود در اوضاع جهان می شنوم.                               - من صدای تپش پنجره را می بینم.

معنی بیت پنجم: کسی که به راز و رمز زندگی آگاهی دارد به اسرار و حکمت اسامی حضرت علی نیز آگاه است.

معنی بیت ششم: حضرت علی دروازه­ی شهر علم است و تمام دنیا زیر پرچم اطاعت اویند.

 بیت هفتم: عشق­ورزی در لحظات سخت خوش و شیرین است  مانند ابراهیمِ خلیل­الله باید با عشق از شعله­ها گل چید و آتش را به گلستان تبدیل کرد.  

معنی بیت هشتم: اگر نمی توان در این دنیا مانند مردان زندگی مردانه داشت ولی می توان مانند مردان شهادت را در آغوش کشید.

 

روان خوانی: (ص24)    شعر یاد حسین(ع)                                           

قالب شعر (قصیده) است.         

معنی بیت اوّل: از شدت گرمای دل چنان دهان شاعرتشنه گشت که تمام ردیف شعرش تشنه شد.

معنی بیت دوم: افسوس از  آن روز که در کربلا، آن پادشاه بدون لشکر و بدون یار یگر تشنه بود.

معنی بیت سوم: با لبی خشکیده و دلی سوخته و چشمانی تر در آن بیابان در حالی که دچار مصیبت های زیادی شده بود لب تشنه بود.

 معنی بیت چهارم: مانند ماهی که از آب بیرون می افتد اهل بیت پیامبر دلشان از شدت تشنگی در سینه می سوخت و می تپید. (دل اهل بیت پیامبر از شدت تشنگی مانند ماهی که از آب بیرون بیفتد در سینه می سوخت و می تپید.)

 معنی بیت پنجم: خاندان حضرت محمد(ص)  و فرزندان حضرت علی(ع) همگی تشنه لب بودند.

معنی بیت ششم: آن کسی که بر ساحل چشمه کوثر همه ی  تشنگان را سیراب می کند به کدامین گناه باید در کنار آب فرات در حالی که تشنه است ،کشته شود؟

معنی بیت هفتم: وقتی که عباس جوان به آب فرات رسید به یاد تشنگی امام حسین (ع)تا قیامت تشنه ماند.

معنی بیت هشتم: ای کاش شاعر(فدایی مازندرانی) در روز عاشورا فدای حسین می شد تا در صف سوزان صحرای قیامت تشنه نمی ماند.

 

علم و فرهنگ(ص26)

گهر بی­هنر زار و خوار است و سست                  به فرهنگ باشد روان تندرست

گهر: اصل و نژاد/  زار: نحیف، ناتوان، لاغر/هنر: استعداد،شایستگی، فضیلت،لیاقت /سست: ناپایدار

فرهنگ: فرهنگ فارسی معین فرهنگ را مرکب از دو واژه فر و هنگ به معنای ادب ، تربیت ، دانش ، علم ، معرفت و آداب و رسوم تعریف کرده‌است.(امروزه کلمه ی فرهنگ ساده به حساب می آید.)    

معنی بیت: اصل و نسب خانوادگی بدون داشتن دانش و هنر، بی­ارزش و ناپایدار است و جان آدمی با علم و فرهنگ سلامت می­ماند.

درس چهارم(ص27)

بیت اوّل: علم را هر چند که بیشتر بخوانی و بدانی، اگر به آن عمل نکنی، نادان هستی.

بیت دوم: حیوان چهارپایی که بار کتاب می­برد، نه انسان دانشوری است و نه به دنبال دانستن است. تلمیح به آیه­ی 5 سوره­ی جمعه

بیت سوم: چهارپای بی­مغز(انسان نادان)، از این­که بارش کتاب(منشأ دانایی) است یا هیزم(منشأ آتش­افروزی)؛ کمترین اطّلاعی ندارد..

علم از بهر دین ... : علم برای تقویت دین و ایمان است نه به خاطر تاراج مال دنیا

ملک از خردمندان .... :هر سرزمینی با دانشمندانش زیباتر می­شود و هر دینی با پارسایانش تکمیل می­شود.

از دانشمندی شنیدم که می­گفت: اگر کسی وسط حرف و صحبت کسی، در حالی­که تمام نشده، شروع به صحبت کند؛ به نادانی خودش اعتراف کرده­است.

 

دریای خرد(ص28)

 بیت اوّل:  در دنیا هیچ تلاشی ارزنده­تر از دانش­اندوزی و کسب علم نیست و هیچ کس جز به سبب دانایی بر دیگری برتری ندارد.

بیت دوم:   در راهِ آموختن باید پایدار و پر تلاش بود؛ زیرا کار دین و دانش تفریح و بازی نیست(باید آن را جدّی گرفت).

بیت سوم:   سخن را باید از افراد اهل علم و تحقیق باور کرد زیرا سخنان انسان نادان باورکردنی نیست .

بیت چهارم: قضاوت خواستن از انسان­های نادان اصلاً شایسته نیست زیرا دانایی شایسته­ترین مبنا برای قضاوت است.

بیت پنجم: ارزشمند­ترین مرواریدها را  می­توان از دریای عقل آدمی جست­وجو کرد؛ زیرا دریایی به این وسعت، وجود ندارد.

بیت ششم:  از نادانی و ظلمت خود  به خدا که داناست، پناه می­برم؛ زیرا نادانی با بد ذاتی برابر است.

بیت هفتم: ای انسان عاقل! در راه دانش­اندوزی هیچ چیز بدتر از تنبلی نیست.

درس ششم(ص41)

بیت اوّل: کتاب، مونس تنهاییهای ماست و نور صبحگاه دانایی را به ما میبخشد.

بیت دوم:کتاب، استادبی مُزد و منّت توست و هر لحظه با دانایی تو را به آرزویی میرساند .

بیت سوم :درون کتاب مانند غنچه پر از ورق است و هر برگ از کتاب به اندازهی یک ظرف پر از مروارید، ارزشمند است.

بیت چهارم:کتاب به بیان نکات باریک و لطایف ظریف می پردازد . هزاران معنی و مفهوم ارزشمند و جواهر مانند را به ما می شناساند

 بیت پنجم:گاهی اسرار کتاب آسمانی قرآن را برایت بازگو میکند و زمانی از قول پیامبر(ص)، رازها را به تو آشکار میکند.

بیت ششم:گاهی تاریخ گذشتگان را برایت میخواند و زمانی دیگر اخبار آیندگان را برایت پیش گویی میکند.

بیت هفتم: هر کتابی را که می خوانی و به رهنمود های آن عمل می کنی از ارزش کتاب و کتاب خوانی غافل مباش و قدر آن را بدان / از مقصد اصلی انسانها که رسیدن به خداوند است غافل نباش / مقصد اصلی دارای ایهام : 1- کتاب ، ارزش کتاب 2- خداوند ، رسیدن به مقام قرب الهی

فصل سوم(ص51)

چشم دل باز کن که جان بینی                                  آنچه نادیدنیاست، آن بینی

با تقویت چشم دل و بینش قلبی، میتوان به دیدار جان نائل شد(رسید) و بدینگونه به تماشای رمز و راز هستی، پرداخت

درس هشتم:(ص59) نگارنده­ی زیبا                                             

بیت اوّل: آیا می­بینی که خداوند بلندمرتبه بر صفحه­ی کتابِ هستی، چه نوشته­های زیبا و دل­پسندی را نوشته­است؟

بیت دوم: مالک و پروردگار دو جهان و فرمان­روای آسمان­ها  هیچ نیاز و شریک و همانندی ندارد.

بیت سوم: خدایی که صورت­های گوناگون نقش می­زند و خودش از هر نوع شکل و رنگی پاک است و برای هر موجودی زوج و شریکی می­آفریند، در حالیکه خودش پاک و تنهاست.

بیت چهارم:هم کارگاه آبادی مانند زمین را برای تلاش و آرامش انسان خلق کرده­است و هم آسمان بلند را مانند خیمه­ای برافراشته است.

بیت پنجم:: پدیده­های دنیا، از خوب و بد، همه آفریده­ی خداوند است. نه، نه(اشتباه گفتم) نقّاشی که خود زیباست، تصویر زشت خلق نمی­کند.

صورتگر ماهر(ص60)

بیت اوّل :به راستی هیچ کس نمی­داند که در فصل بهار، این همه نقش و نگار زیبا از کجا پیدا می­شوند؟

بیت دوم : عقل انسان شگفت زده می­ماند که چگونه از خاک تیره­ی سرد و بی­روح این همه گل­های خوب و دل­پسند می­روید؟

بیت سوم:چرا از خودت نمی­پرسی که این­همه شکل و تصویر از کجا پیدا و پدیدار می­شود؟

بیت چهارم :برق آسمان از اشتیاق دیدار چه کسی این گونه قهقهه می­زند و ابر از غم دوری چه کسی این گونه زارمی­زند؟

بیت پنجم :آن نقّاش ماهری که این همه تصاویر تازه و زیبا را بر صفحه­ی هستی به کار بسته است، چه کسی است؟

فصل چهارم:  شکفتن(ص66)

سر به هم آورده: صمیمی، بسیار نزدیک به هم

گلبرگ­های در هم تنیده­ی  و کنار هم غنچه را دیدم و به یاد جمع صمیمی و یک­دل دوستانم افتادم.

درس نهم:(ص67) سرمایه­ی خوبان

بند اوّل:ای جوان! با ادب باش. زیرا مؤدّب بودن وظیفه­ی جوانان است / و تفاوت میان انسان و حیوان، همین باادب بودن اوست / ادب باعث آرامش جانِ زن­ها و زیور و زیبایی مردهاست / همیشه با ادب باش زیرا سرمایه­ی همه­ی خوبان، ادب و پیام­ تمام آیات و سوره­های قرآن، مؤدّب بودن است.

بند دوم: با ادب باش تا به همه جا برسی / و در روز قیامت، شرمنده نباشی / و مثل حضرت یوسف از عمق چاه(بدبختی) درآیی و به تخت پادشاهی(خوش­بختی و سعادت) برسی. / همیشه با ادب باش زیرا سرمایه­ی همه­ی خوبان، ادب و پیام­ تمام آیات و سوره­های قرآن، مؤدّب بودن است.

بند سوم:اگر می­خواهی که در هر دو جهان شادمان باشی، / و همه­از کارها و حرف­هایت شاد و با نشاط شوند/ و فکر و ذهنت کاملاً از غم و اندوه، آزاد باشد، / همیشه با ادب باش زیرا سرمایه­ی همه­ی خوبان، ادب و پیام­ تمام آیات و سوره­های قرآن، مؤدّب بودن است.

بند چهارم: انسان بی­ادب از لطف و بخشش خداوند محروم می­شود/ و خود را با نادانی و بدبختی بی­نصیب می­کند / از مفهوم آیات و روایات چنین برمی­آید که ارزش و مقام هر انسانِ سخنوری، ادب است/ و پیام­ تمام آیات و سوره­های قرآن، مؤدّب بودن است.

بند پنجم:دین اسلام به خاطرِ علم و ادب مسلمانان برجسته و آشکار شده­ ، شرح این موضوع در قالب کلمات نمی­گنجد و/ بهتر است که آزمایشی به میان آید(تا ببینیم که ادب، بهترین چیز است)/ وسیله­ی سنجش و شناخت مسلمان از نامسلمان، ادبِ اوست./ پیام­ تمام آیات و سوره­های قرآن، مؤدّب بودن است.

بند ششم:انسان باید علم و ادب و معرفت و / روح انسان نیز باید تفریح، شادی و نشاط داشته باشد / اگرچه برای هر کار و هنری باید رنج و سختی کشید / ولی آن­چه که هر مشکلی را آسان می­سازد، ادب انسان است./ پیام­ تمام آیات و سوره­های قرآن، مؤدّب بودن است.

درس یازدهم پند پدر(ص85)

بیت اوّل  :از این سخن خوش­بختی تو را می­خواهم؛ پس هر چه را که می­گویم، یاد بگیر.

بیت دوم:در تمام زندگی­ات سحر خیز باش و از خوابِ دمِ صبح دوری کن.(تلمیح به: سحر خیز باش تا کامروا شوی).

بیت سوم : با مادرت همیشه مهربان باش و آماده باش تا از جان و دل به او مهربانی کنی.

بیت چهارم: با ادب و فروتنی به پدرت نگاه کن و از سخنان او سرپیچی نکن.

بیت پنجم: اگر این دو(پدر و مادر) از تو راضی و خشنود شوند؛ خداوند نیز از تو راضی می­شود.

بیت ششم: اگر مؤدّب و پاکیزه باشی، همگان دوستدارِ تو خواهند شد.

بیت هفتم: تلاش کن تا هر چه را که استادت می­گوید، همه را به سرعت یاد بگیری.

بیت هشتم: آگاه باش که جز به راستی سخن نگویی؛ گرچه از این جهت به تو ضرری برسد.

بیت نهم : هر شب که به خواب می­روی، در این مورد خوب اندیشه کن که ...

بیت دهم:  در آن روز چه چیزی به علم و آگاهی خود اضافه کردی و از فعّالیّت­های خود چه بهره­ای برده­ای؟

بیت یازدهم:روزی را که در آن کار مفید و مؤثّری انجام نداده­ای، از عمر خود به حساب نیاور.

درس سیزدهم(آزادگی)(ص95)

بیت اوّل : مردِ خارکش پیری با لباس زبرِ فرسوده، پشته­ی خاری را بر دوش می­کشید..

بیت دوم : در حالی که می­لنگید، راه می­رفت و با هر قدم خدا را سپاس می­گفت.

بیت سوم : که ای برپا کننده­ی این آسمان بلند و ای کسی که دل­های غمگین و گرفته را نوازش می­کنی

بیت چهارم : به سر تا پای خود نگاه می کنم و می بینم که هر مهربانی نیاز بوده در حق من کرده ای.

بیت پنجم: در خوش­بختی را به رویم باز کردی و تاجِ مهربانی بر سرم گذاشتی.

بیت ششم: من لیاقت ثنا گفتن تو را ندارم و از عهده ی سپاسگزاری بخشش های تو بر نمی آیم.

بیت هفتم: نوجوانی که مغرورِ جوانی خود بود، از دور اسب کبر و غرور را به سمت پیرمرد تاخت.(پندار جوان مانند رخش تند و سریع به حرکت درآمد.)

بیت هشتم: شکر گزاری پیرمرد به گوشش رسید و گفت: ای پیرمردِ کم عقل! ساکت باش!

بیت نهم: در حالی­که با این وضع و خار بر پشت راه می­روی خوشبختی و عزیزی­ات کدام است؟

بیت دهم: عزّت را از خواری تشخیص نمی­دهی و عمر خود را در خارکشی از دست داده­ای.

بیت یازدهم : پیرمرد جواب داد که چه عزّتی بالاتر از این است که بر درِ خانه­ی تو بالش خوابم را نمی­گذارم.(که سر بر آستان تو فرود نمی آورم و تسلیم تو نمی شوم.)

بیت دازدهم:که ای فُلانی! به من نانی بده که بخورم و آبی که بیاشامم.

بیت سیزدهم :خدا را سپاس می­گویم که باعث ذلّت و خواری من نشد و مرا گرفتار و نیازمند چون تویی نکرد.

بیت چهاردهم: با این همه ضعف و ناتوانیو نداری به من عزّت آزادی و بی­نیازی را هدیه کرد.

فصل ششم(ص 101)

معنی بیت:اگر خوش­نامی از انسان به یادگار بماند، بهتر از آن است که خانه­های مجلّل و اشرافی بر جای بماند.

درس شانزدهم (ص 114) معنی دو بیت درس

ای پیام­آور صبحگاهی! تو را به سرزمین سبا می­فرستم. نگاه کن که تو را به کجا می­فرستم؟!

ستم زیادی است که پرنده­ی بلند پروازی مانند تو در زمین غم­آلود گرفتار باشد. از این­جا تو را به آشیانه­ی مهربانی و محبّت می­فرستم.

فصل هفتم(ص123) سرزمین من

آرزو می­کنم، اگر ایران نباشد من نیز نباشم و حتّی در این سرزمین یک نفر هم زنده نباشد.

درس هفدهم(ص126)

بیت اوّل: ای وطن تو برای جسم و جان ما پناهگاه امن و آرامی هستی.

بیت دوم:ای وطن تو به منزله نور برای چشمانمان و جان برای تن ما هستی.

بیت سوم:سخنی به تو می گویم که اگر گوش کنی همیشه شاد و سرزنده خواهی ماند.

بیت چهارم و پنجم: انسانی که مهر و علاقه به حیثیت ، زندگی،دین،خانواده،ثروت و سرزمین نداشته باشد اورا پست تر و بی ارزش تر از شیطان به حساب بیاور.

بیت ششم: به اعتقاد من کسی که از صمیم دل وطنش را دوست نداشته باشد بمیرد بهتر است.

درس نوزدهم(ص137)

بیت اوّل: سرزمین ما مانند مادر  ماست و ما همانند مادر از وطن نگهبانی می­کنیم.

بیت دوم:  خدا را سپاس­گزار هستیم که از دوران کودکی، درس عشق­ورزی به کشور را می­خوانیم.

بیت سوم: تلمیح به حدیثی از رسول اکرم(ص) که فرمودند: «حبّ­الوطنِ منَ­الایمان: وطن دوستی از ایمان است». یقیناَ: حتماً (قید تأکید).          

بیت چهارم: اگر دشمنی به میهن ما حمله کند جانمان را بدون هیچ چشم داشتی فدایش می کنیم.

شعر خوانی:   (ص140)                      تو ای ایزدی مرز ایران من

بیت اوّل : خدایا تو را به خورشید جهان­تاب و به نورافشانی­اش به هنگام ظهر سوگند می­دهم.

بیت دوم : سراسرِ جهان را با زبان فارسی نشاط و سرزندگی سخنوری عطا کن.

بیت سوم: خنده­های شکرین را در دنیا افزون کن و قند زبان پارسی را رواج و گسترش بده.

بیت چهارم: خدایا به آسمان بلندِ گردنده­ و به انسان­های آگاه و دردمندت قسم می­دهم.

بیت پنجم: ای خداوند بی­نیاز! مردم به لطف تو گرامی و وارسته و سربلند هستند.

بیت ششم: با جان و دل به دنبال درست­کاری و صداقت­اند و از ناراستی و کج­روی­ها گریزان­اند.

بیت هفتم: مردمی که پیام آور صلح و محبّت و انصاف و عدالت­اند و به این گونه دنیا را شاد می­خواهند.

بیت هشتم: ای خاکِ پاکِ وطن و ای میهنِ نازنین! چهره­ات از نورِ خداوند روشن باد.

بیت نهم: دو دستِ دعا را به آسمان بلند می­کنم و با راز و نیاز از خداوند پنین می­خواهم.

بیت دهم: سرِ با افتخارش را به خورشید برسان و به دلِ شادش شادی جان را بیفزای.

بیت یازدهم : بعد در حالی که از شیرینی عشق سرخوش و سرمست بودم، به ایران رو می­کنم و به این گهواره­ی عشق می­گویم:

بیت دوازدهم : ای گاهواره­ی عزیزانِ من! و ای مرز و بومِ خدایی ا!

بیت سیزدهم : آرزو می­کنم تا جهان برقرار است آباد و خرّم و سرزمین مردمان وارسته باشی!

فصل هشتم (142)

ماه روشنی اش را ... : ماه نور و روشنی خویش را به تمام آسمان می بخشد و تاریکی ها و لکه های سیاه را در خودش نگه می دارد . مقصود شاعر این است که مانند ماه باشیم که خوبی و روشنی و نیکی را به دیگران می دهد و در عوض پلیدی ها و زشتی ها را در درون خود نگه می دارد و آشکار نمی سازد .

نیایش(ص157)

بیت اوّل: خدایا! سوی من نگاهی کن و به سوی خود راهی نشانم بده     

بیت دوم : به من نگاهی کن تا روی به سوی تو بیاورم و راهی نشانم بده که در کوی تو جای بگیرم                 

بیت سوم: به ذکر گفتن مرا مشهور کن و لطف بی­اندازه­ات را با من همراه کن. 

بیت چهارم: با وضو آبی به صورت من بزن که در سرم خواب بی­خبری باقی نماند.      

بیت پنجم: با چشم لطف و مهربانی بر من نگاهی کن و حضرت محمّد را شفیع من در روز قیامت قرار بده.


  • محمد رضا شهبازی

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی